Theo de Wit

Wij Europeanen tussen Verlichting en Romantiek, ofwel: het verlangen naar een Heimat in de politiek. De laatste twee of drie verkiezingen, maar ook ontwikkelingen elders in Europa hebben ons hardhandig geleerd dat ‘ergens bij horen’, een gedeelde cultuur, taal en geschiedenis niet iets van het verleden zijn, net zomin als het onderscheid tussen wij en zij zoals dat door elke natiestaat wordt gemaakt. We zijn niet alleen kinderen van de Verlichting maar ook van de Romantiek met zijn verlangen naar gemeenschap.

Tijdens deze lezing zal de spreker de vraag opwerpen hoe we tegemoet kunnen komen aan dat romantische verlangen naar de begrensdheid en geborgenheid van een Heimat, zonder in giftig nationalisme en xenofobie te belanden. Is er zoiets mogelijk als een politiek die recht doet aan onze eindigheid, die onder meer betekent dat we de maakbaarheid van de wereld en van onze levens, maar ook die van ‘vreemdelingen’, drastisch relativeren, evenzeer als de voorspelbaarheid van de gevolgen van ons handelen? Dat zou onder meer vragen dat we leren onderscheiden tussen berekenend optimisme en hoopvol leven.

Over de spreker
Theo W.A. de Wit (1953) studeerde theologie en politieke filosofie te Nijmegen. Tot aan 2021 was hij universitair docent ethiek en soci­aal-poli­tieke filosofie aan de Universiteit van Tilburg, en van 2009 tot 2020 daarnaast bijzonder hoogleraar ‘Vraagstukken geestelijke verzorging in justitiële inrichtingen’. Vanaf 2013 is hij ook buitengewoon hoogleraar aan de Universiteit van Stellenbosch/Zuid-Afrika. In 2021 publiceerde hij Godenstrijd in de liberale democratie, in 2023 redigeerde hij samen met Ad Verbrugge het boek De liberale democratie onder vuur.