Rick Schouwstra

De geschiedenis van hekserij in Nederland

Bij het woord ‘heks’ denken de meesten van ons aan een sprookjesfiguur: een kromlopend oud vrouwtje met een lange neus, een punthoed, een bezemsteel en een zwarte kat. Daarnaast zullen de meesten wel weten dat er vroeger ook talloze échte vrouwen als ‘heks’ op de brandstapel zijn beland. En ook vandaag de dag wordt het woord nog altijd gebruikt om zogenaamd ‘lastige’ en ‘mondige’ vrouwen, zoals Sigrid Kaag en Femke Halsema, buiten spel te zetten. Tegelijkertijd zijn er tegenwoordig ook vrouwen die de titel ‘heks’ als trotse geuzennaam voeren. Maar wat is een ‘heks’ nu eigenlijk en waar komt dat woord vandaan?

Historicus Rick Schouwstra neemt zijn publiek in deze lezing mee op een betoverende reis door de tijd. Hij werpt daarbij licht op een aantal duistere bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis. Daarbij komen zowel de juridische vervolgingen van vermeende heksen en tovenaars in de middeleeuwen en vroegmoderne tijd aan bod, als de mishandelingsincidenten die in Nederland tot in de twintigste eeuw voorkwamen. Daarbij laat hij zien dat deze geschiedenis werd gevormd door thema’s die vandaag de dag nog altijd actueel zijn: vrouwenhaat, femicide, complotdenken, de uitsluiting van kwetsbare groepen en het zondebokmechanisme.

Aan de hand van aangrijpende verhalen van verschillende vermeende ‘heksen’ worden verschillende vragen beantwoord. Wie werden er zoal verdacht? Waarvan werden zij beschuldigd? Door wie? Ook de opvallende regionale verschillen zullen aandacht krijgen. Want hoe kon het dat er in Overijssel, Drenthe en Friesland nagenoeg geen heksenprocessen zijn geweest, terwijl er in Groningen en Limburg talloze mensen op de brandstapel zijn beland? En hoe is het mogelijk dat de dodelijke heksenprocessen in Nederland veel eerder eindigden dan elders in Europa? Uiteraard krijgt ook het publiek de gelegenheid om vragen te stellen.

Over Rick Schouwstra

Rick Schouwstra is historicus, gespecialiseerd in de geschiedenis van toverij en hekserij in Nederland. Hij studeerde onder meer aan de Rijksuniversiteit Groningen, de Radboud Universiteit en de Universiteit van Exeter (VK). Tijdens zijn studieperiode schreef hij twee masterscripties over het onderwerp. Hij was betrokken bij verschillende projecten en theatervoorstellingen omtrent hekserij. Momenteel is hij actief bij de stichting Nationaal Heksenmonument.